Sociale bijdragen · Bijgewerkt februari 2026

Rechten in de sociale zekerheid: zelfstandige vs. werknemer

Een helder overzicht van wat je opbouwt als zelfstandige — en waar de verschillen liggen met een werknemer

Of je nu een eenmanszaak runt of bestuurder/werkend vennoot bent van een BV — je bent altijd zelfstandige. Het verschil? De eenmanszaak betaalt sociale bijdragen op de winst, de bestuurder op het bedrijfsleidersloon. Maar in beide gevallen bouw je dezelfde sociale rechten op via je sociaal verzekeringsfonds. Die rechten verschillen op een aantal vlakken van wat een werknemer opbouwt. In dit overzicht zetten we de actuele regels naast elkaar, met de bedragen die gelden in 2025-2026.

1. Sociale bijdragen

Zelfstandige Werknemer
Jij betaalt zelf je sociale bijdragen aan je sociaal verzekeringsfonds. Het tarief bedraagt max. 20,5%, berekend op:

☐ Eenmanszaak: je netto belastbaar beroepsinkomen (= winst na aftrek beroepskosten)
☐ Bestuurder / werkend vennoot: je brutobedrijfsleidersloon (bezoldiging die je jezelf toekent)

De minimumbijdrage in hoofdberoep wordt berekend op een inkomen van ± € 17.375 (2026). Je moet je aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds en bent zelf verantwoordelijk voor de tijdige betaling. 		Je werkgever houdt je persoonlijke RSZ-bijdrage (± 13,07%) in op je brutoloon en draagt die door aan de RSZ. Daarbovenop betaalt hij nog patronale bijdragen (± 25%). Je hebt hier zelf geen omkijken naar.

2. Moederschapsrust

Zelfstandige Werkneemster
Max. 12 weken moederschapsrust (13 bij meerling). Verplicht: 1 week voor + 2 weken na de bevalling. Facultatief: 9 weken, voltijds of halftijds op te nemen tot 38 weken na de bevalling. 15 weken moederschapsrust (17 bij meerling). Verplicht: 1 week voor + 9 weken na de bevalling. De overige 5 weken zijn vrij in te plannen.

💶 Moederschapsuitkering zelfstandige (2026)

  • Eerste 4 weken voltijds: ± € 890/week | halftijds: ± € 445/week
  • Vanaf week 5 voltijds: ± € 815/week | halftijds: ± € 407/week
  • Op alle bedragen wordt 11,11% bedrijfsvoorheffing ingehouden.

Werkneemster: eerste 30 dagen 82% van het brutoloon, daarna 75% van het begrensd brutoloon.

🆕 Nieuw vanaf 2026: dubbele bijdragevrijstelling na bevalling

Sinds 1 januari 2026 betaal je als zelfstandige moeder twee kwartalen geen sociale bijdragen na het kwartaal van de bevalling (voordien was dit één kwartaal). De vrijgestelde kwartalen tellen volledig mee voor je pensioenrechten. Bovendien vormt de vrijstelling vanaf inkomstenjaar 2026 géén beletsel meer voor de fiscale aftrekbaarheid van je VAPZ-bijdrage (KB 25 november 2025).

🏠 Moederschapshulp: 105 gratis dienstencheques

Na je bevalling kan je via je sociaal verzekeringsfonds 105 gratis dienstencheques aanvragen. Ze helpen je bij huishoudelijke taken: schoonmaken, wassen, strijken, boodschappen en maaltijden bereiden. Elke cheque is goed voor één uur hulp.

3. Pensioenopbouw

Zelfstandige Werknemer
Je pensioen wordt berekend op basis van je betaalde bijdragen en loopbaanjaren. Omdat je bijdragen doorgaans lager liggen dan bij een werknemer, valt je wettelijk pensioen ook lager uit. Het minimumpensioen is wel gelijkgetrokken. Tip: overweeg een VAPZ of IPT/POZ als aanvullend pensioen. Je betaalt meer sociale bijdragen, waardoor je pensioenrechten sneller en hoger opbouwen. Daarnaast bieden veel werkgevers een groepsverzekering aan als aanvullend pensioen.

4. Arbeidsongeschiktheid

Zelfstandige Werknemer
Uitkering vanaf de eerste dag van arbeidsongeschiktheid, op voorwaarde dat je langer dan 7 dagen arbeidsongeschikt bent. Je ontvangt een forfaitaire dagvergoeding (bedrag hangt af van je gezinssituatie). Er is géén wettelijke arbeidsongevallenverzekering — overweeg een verzekering gewaarborgd inkomen. Je werkgever betaalt een gewaarborgd loon gedurende de eerste 30 dagen. Daarna neemt het ziekenfonds over met een uitkering op basis van een percentage van je begrensd brutoloon. Bij een arbeidsongeval of beroepsziekte ben je gedekt via de verplichte arbeidsongevallenverzekering.

5. Vakantierecht

Zelfstandige Werknemer
Geen betaalde vakantie. Als zelfstandige bepaal je zelf wanneer je vakantie neemt, maar je ontvangt geen vakantiegeld. Jij hebt recht op betaalde vakantie — doorgaans 20 werkdagen per jaar (voltijds). Die rechten bouw je op in het voorgaande kalenderjaar. Je ontvangt vakantiegeld bovenop je loon.

6. Geen werk meer: werkloosheid vs. overbruggingsrecht

Zelfstandige Werknemer
Geen werkloosheidsuitkering. Bij faillissement, gedwongen onderbreking of economische moeilijkheden kan je wel een beroep doen op het overbruggingsrecht (zie hieronder). Je hebt recht op een werkloosheidsuitkering via de RVA. Let op: bij vrijwillig ontslag of beëindiging met wederzijds akkoord kan je dit recht (tijdelijk) verliezen.

🛡️ Overbruggingsrecht — hoe werkt het?

Het overbruggingsrecht is een vangnet voor zelfstandigen bij faillissement, collectieve schuldenregeling, gedwongen onderbreking (brand, natuurramp, allergie…) of stopzetting wegens economische moeilijkheden.

  • Basispakket: max. 12 maanden uitkering + 4 kwartalen behoud sociale rechten per gebeurtenis
  • Totale loopbaanduur basispakket: max. 24 maanden, in meerdere keren opneembaar
  • Extra maanden: bij een nieuwe gebeurtenis kan je bijkomende maanden krijgen bovenop het basispakket, afhankelijk van het aantal pensioenvormende kwartalen tussen twee gebeurtenissen
  • Bedragen (2026): zonder gezinslast ± € 1.640/maand | met gezinslast ± € 2.050/maand
  • Beperkte cumul: na minstens 1 maand volledige onderbreking mag je max. 3 maanden combineren met een beroepsactiviteit (degressieve vermindering: 25%, 50%, 75%)

Aanvraag: bij je sociaal verzekeringsfonds, vóór het einde van het 2e kwartaal na de gebeurtenis. RSVZ-infolijn: 0800 12 018.

7. Kinderbijslag (Groeipakket)

Zowel zelfstandigen als werknemers ontvangen kinderbijslag en een geboorte- of adoptiepremie (startbedrag). In Vlaanderen heet dit het Groeipakket en zijn de bedragen identiek, ongeacht je beroepsstatuut. Het domicilie van je kind bepaalt de regionale regeling.

8. Overzichtstabel

Thema Zelfstandige Werknemer
Sociale bijdragen Max. 20,5% op winst (eenmanszaak) of bedrijfsleidersloon (BV) ± 13,07% persoonlijk + ± 25% werkgever
Moederschapsrust Max. 12 weken (13 bij meerling) 15 weken (17 bij meerling)
Bijdragevrijstelling bevalling 2 kwartalen (nieuw 2026) n.v.t.
Pensioen Lager wettelijk pensioen Hoger wettelijk pensioen
Arbeidsongeschiktheid Forfaitaire dagvergoeding (na 7+ dagen) Gewaarborgd loon 30 dagen + ziekenfonds
Betaalde vakantie Nee Ja (± 20 dagen)
Werkloosheid Nee — overbruggingsrecht (max. 12 mnd/gebeurtenis) Ja — werkloosheidsuitkering via RVA
Kinderbijslag Ja — Groeipakket Ja — Groeipakket

Vragen over jouw sociale rechten?

Fisc@West helpt je met een persoonlijk overzicht van je sociale bescherming en optimalisatiemogelijkheden.

Contacteer ons → 📅 Boek een online afspraak

Wettelijke basis: KB nr. 38 van 27 juli 1967 (sociaal statuut zelfstandigen) · KB 25 november 2025 (uitbreiding bijdragevrijstelling bevalling) · Wet 22 december 2016 (moederschapshulp dienstencheques) · Wet 22 december 2022 & KB 15 december 2022 (hervorming overbruggingsrecht per 01/01/2023) · RSVZ-documentatie 2025-2026 · RIZIV-bedragentabellen 2026

© 2019–2026 Fisc@West BV · Boekhouder123.be · Laatst bijgewerkt: februari 2026

Rechten sociale zekerheid zelfstandige werknemer vergelijking eenmanszaak bestuurder werkend vennoot BV sociale bijdragen 20,5% winst bedrijfsleidersloon moederschapsrust 12 weken moederschapsuitkering 2026 vrijstelling bijdragen bevalling twee kwartalen VAPZ pensioenopbouw arbeidsongeschiktheid overbruggingsrecht faillissement economische moeilijkheden uitkering geen werkloosheid kinderbijslag Groeipakket Fisc@West Boekhouder123 accountant Vlaanderen West-Vlaanderen