Gemengde BTW-plicht: algemeen verhoudingsgetal of werkelijk gebruik?
Als gemengde BTW-plichtige kun je de BTW op je aankopen slechts gedeeltelijk recupereren. Welke methode je kiest — en welke formaliteiten daarbij horen — is sinds 2023/2024 grondig gewijzigd.
In het kort
Als je zowel BTW-belaste als BTW-vrijgestelde activiteiten uitoefent, ben je een gemengde BTW-plichtige. Je kunt de BTW op je kosten dan slechts gedeeltelijk aftrekken. Je hebt de keuze tussen twee methodes om je aftrekrecht te bepalen: het algemeen verhoudingsgetal (de standaard) of het werkelijk gebruik (beoordeling per factuur). Beide methodes vereisen sinds 2023/2024 een verplichte voorafgaande elektronische kennisgeving via MyMinfin. Welke methode je toepast — en welke formaliteiten daarbij horen — is door die wetswijziging grondig veranderd.
Wat is een gemengde BTW-plichtige?
Een gemengde BTW-plichtige verricht zowel handelingen die aan BTW zijn onderworpen als handelingen die zijn vrijgesteld op grond van artikel 44 W.Btw. Typische voorbeelden zijn de verhuur van woningen, verzekeringsdiensten, bankactiviteiten of syndicusactiviteiten. De BTW-aftrek op je kosten is daardoor beperkt tot het deel dat betrekking heeft op je belaste omzet.
Wettelijke basis: Art. 46 W.Btw · Art. 48 §2 W.Btw (herziening) · KB nr. 3 van 10 december 1969 (art. 12–21bis) · Wet 27 december 2021 (kennisgevingsplicht) · Circulaire 2024/C/53 (12.08.2024)
1. Twee methodes om je BTW-aftrek te bepalen
Als gemengde BTW-plichtige heb je de keuze tussen twee methodes om het recht op BTW-aftrek te bepalen.
Methode 1: Algemeen verhoudingsgetal (art. 46 §1 W.Btw)
Dit is de standaardmethode. Je past één breuk toe op al je inkomende BTW:
Verhoudingsgetal = BTW-belaste omzet ÷ Totale omzet
Het resultaat wordt afgerond naar de hogere eenheid (bv. 73,2% wordt 74%).
Methode 2: Werkelijk gebruik (art. 46 §2 W.Btw)
Je gaat per factuur na of die betrekking heeft op je belaste of je vrijgestelde activiteit. De BTW is dan volledig of helemaal niet aftrekbaar, naargelang de bestemming van de kost. Voor gemengde kosten — kosten die je niet eenduidig aan één van beide activiteiten kunt toewijzen — pas je een bijzonder verhoudingsgetal toe.
| Situatie | BTW-aftrek |
|---|---|
| Kost uitsluitend voor belaste omzet | 100% aftrekbaar |
| Kost uitsluitend voor vrijgestelde omzet | 0% aftrekbaar |
| Gemengde kost | Bijzonder verhoudingsgetal van toepassing |
2. Verplichte voorafgaande kennisgeving (sinds 2023/2024)
Sinds de wetswijziging van 27 december 2021 is een voorafgaande elektronische kennisgeving verplicht, ongeacht welke methode je toepast. Je doet die melding via formulier e604A of e604B op MyMinfin.
| Methode | Verplichte kennisgeving vanaf | Hoe? |
|---|---|---|
| Werkelijk gebruik | 1 januari 2023 | Formulier e604A of e604B via MyMinfin |
| Algemeen verhoudingsgetal | 1 januari 2024 | Formulier e604A of e604B via MyMinfin |
Let op — minimumtermijn van 3 jaar: kies je voor werkelijk gebruik, dan moet je deze methode minstens tot 31 december van het derde jaar na de kennisgeving blijven toepassen. Pas daarna kun je overstappen naar het algemeen verhoudingsgetal, en dat opnieuw via een nieuwe kennisgeving.
3. Wat telt (niet) mee in het verhoudingsgetal?
Niet alle omzet telt mee voor de berekening van het algemeen verhoudingsgetal. Artikel 13 KB nr. 3 sluit een aantal posten uitdrukkelijk uit van de breuk:
- Uitzonderlijke opbrengsten: de verkoop van een investeringsgoed (bv. een bedrijfswagen of een gebouw)
- Bijkomstige onroerende verrichtingen: de verkoop van grond, tenzij dit je kernactiviteit is
- Bijkomstige financiële verrichtingen: beurs- en kredietverrichtingen, tenzij dit je kernactiviteit is
- Incidentele interesten: bijvoorbeeld intra-groepleningen die geen hoofdactiviteit uitmaken
Praktische tip: Verricht je onroerende of financiële handelingen? Ga dan na of die tot je specifieke beroepswerkzaamheid behoren. Zo ja, dan tellen ze wél mee in de breuk. Zo nee, dan worden ze uitgesloten en blijven ze buiten de berekening van het verhoudingsgetal.
4. Voorlopig vs. definitief verhoudingsgetal
Gedurende het jaar pas je een voorlopig verhoudingsgetal toe. Dit is in principe het definitieve verhoudingsgetal van het vorige jaar. Begin volgend jaar, wanneer je omzetcijfers definitief gekend zijn, bereken je het definitieve verhoudingsgetal en maak je een afrekening.
Die afrekening moet gebeuren in de BTW-aangifte over:
- het eerste kwartaal (uiterlijk 20 april), of
- een van de eerste drie maanden van het lopende kalenderjaar
5. Herziening van BTW op bedrijfsmiddelen
Voor bedrijfsmiddelen (investeringsgoederen) geldt een langere herzieningsperiode. De oorspronkelijk afgetrokken BTW wordt gespreid herzien op basis van het definitieve verhoudingsgetal van elk jaar:
| Type bedrijfsmiddel | Herzieningsperiode | Jaarlijkse herziening |
|---|---|---|
| Roerende bedrijfsmiddelen (machines, voertuigen, …) | 5 jaar | 1/5 van de BTW |
| Onroerende bedrijfsmiddelen (gebouwen) | 15 jaar | 1/15 van de BTW |
| Gebouwen verhuurd met BTW-optie | 25 jaar | 1/25 van de BTW |
6. De 10-procentpunten-tolerantie
Voor gewone kosten (niet-bedrijfsmiddelen) geldt een tolerantie: je bent niet verplicht een afrekening te maken als het verschil tussen het voorlopige en het definitieve verhoudingsgetal minder dan 10 procentpunten bedraagt.
Voorbeeld:
| Voorlopig verhoudingsgetal | 65% |
| Definitief verhoudingsgetal | 72% |
| Verschil | 7 procentpunten → geen verplichte afrekening |
Opgelet bij vrijwillige afrekening: je mag er vrijwillig voor kiezen om wél een afrekening te doen, ook bij een verschil van minder dan 10 procentpunten. Maar dan moet je deze keuze minstens 5 opeenvolgende jaren consequent volhouden én de BTW-administratie op de hoogte brengen.
7. Opgelegde toepassing door de administratie
De BTW-administratie kan je verplichten om de methode van werkelijk gebruik toe te passen wanneer zij vaststelt dat het algemeen verhoudingsgetal leidt tot een aanzienlijk hogere aftrek dan gerechtvaardigd is. Dit kan ook met terugwerkende kracht voor historische aftrek.
8. Jaarlijks mee te delen gegevens
Naast de eenmalige kennisgeving moet je ook jaarlijks bepaalde gegevens meedelen via Intervat, bij de indiening van je BTW-aangifte over het eerste kwartaal of een van de eerste drie maanden:
- Het definitieve algemeen verhoudingsgetal van het voorgaande jaar
- De opdeling van de aangerekende BTW: volledig aftrekbaar, niet aftrekbaar, gemengd
- Bij werkelijk gebruik: het bijzonder verhoudingsgetal voor gemengde kosten
Hulp nodig?
Fisc@West helpt je bij de berekening van je verhoudingsgetal en bij de juiste keuze tussen het algemeen verhoudingsgetal en werkelijk gebruik, inclusief alle verplichte formaliteiten.
