Pensioenopbouw als zelfstandige of bedrijfsleider

In het kort

Als zelfstandige bouw je minder wettelijk pensioen op dan een werknemer of ambtenaar. Aanvullende pensioenopbouw is daarom geen luxe, maar een noodzaak. België biedt hiervoor meerdere fiscaal voordelige formules — van de klassieke pensioenspaarrekening tot gespecialiseerde tweede-pijler-producten voor zelfstandigen en bedrijfsleiders. De juiste combinatie en volgorde bepalen hoe groot je fiscale winst is.

Overzicht: alle formules in één tabel

De tabel hieronder vergelijkt de zes meest gebruikte pensioenformules. Bedragen zijn actueel voor aanslagjaar 2026 (inkomen 2025), tenzij anders vermeld.

Kenmerk	Pensioensparen 30%	Pensioensparen 25%	VAPZ gewoon / sociaal	Langetermijnsparen	POZ	IPT
Doelgroep	Iedereen < 65 jaar	Iedereen < 65 jaar	Zelfstandigen (hoofd- of bijberoep)	Iedereen < 65 jaar	Zelfstandigen zonder vennootschap	Bedrijfsleiders met vennootschap + bezoldiging
Contract vóór 60 jaar?	Ja	Ja	Nee	Ja (vóór 65)	Nee	Nee
Maximum 2026	€ 1.050	€ 1.350	€ 4.251,39 / € 4.891,60	€ 2.450	80%-regel	80%-regel
Instaptaks	2%	2%	0%	2%	4,4%	4,4%
Type fiscaal voordeel	Belastingvermindering 30%	Belastingvermindering 25%	Aftrek als sociale bijdrage (marginaal t/m 50%)	Belastingvermindering 30%	Belastingvermindering 30%	Aftrekbaar als beroepskost (VenB)
Effectief voordeel	≈ 32% (incl. gemeentebelasting)	≈ 27% (incl. gemeentebelasting)	Tot 64% (belasting + sociale bijdragen)	≈ 27% (na aftrek 4,4% taks)	≈ 27% (na aftrek 4,4% taks)	20% of 25% (VenB-tarief)
Backservice mogelijk?	Nee	Nee	Nee	Nee	Ja (vanaf 1/1/2018)	Ja
RIZIV-bijdrage bij uitkering	3,55%	3,55%	3,55%	Nee	3,55%	3,55%
Solidariteitsbijdrage	0 – 2%	0 – 2%	0 – 2%	Nee	0 – 2%	0 – 2%
Eindbelasting	8% anticipatief (op 60 jaar) of 10% / 33%	8% anticipatief (op 60 jaar) of 10% / 33%	Fictieve rente, max. 18% (10–13 jaar)	10%	10% of 33% bij vroege opname	10% of 16,5% bij vroege opname
Doorsparen na 60?	Ja	Ja	Ja	Ja	Ja	Ja
Afkoopbaar?	Ja (ongunstig: 33%)	Ja (ongunstig: 33%)	Nee	Ja (ongunstig: 33%)	Nee	Nee
Voorschot voor vastgoed?	Nee	Nee	Ja	Nee	Ja	Ja

De zes formules uitgelegd

1. VAPZ — Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen

Het VAPZ is de meest voordelige pensioenformule voor zelfstandigen en de logische eerste stap.

Instaptaks: geen
Fiscaal voordeel: bijdragen zijn volledig aftrekbaar van je beroepsinkomsten als sociale bijdrage. Dat verlaagt je belastbaar inkomen én je sociale bijdragen — gecombineerd voordeel tot 64%.
Maximum: berekend als percentage van je geherwaardeerd netto belastbaar inkomen (premie 2026, aanslagjaar 2027: max. € 4.251,39 gewoon / € 4.891,60 sociaal, of 8,50 % / 9,78 % van het inkomen; in 2025 was dat € 4.000,44 / € 4.602,71). Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd.
Eindbelasting: je kapitaal wordt belast via een fictieve rente (max. 18%) gespreid over 10 à 13 jaar — in de praktijk een zeer gunstig tarief.
Extra: RIZIV-bijdrage (3,55%) en solidariteitsbijdrage (0–2%) worden ingehouden op de uitkering.
Voordeel vastgoed: je kan een voorschot opnemen voor vastgoed.

2. POZ — Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen

De POZ is bedoeld voor zelfstandigen zonder vennootschap die de 80%-regel nog niet bereikt hebben met hun VAPZ.

Instaptaks: 4,4%
Fiscaal voordeel: belastingvermindering van 30% (effectief ≈ 27% na aftrek instaptaks)
Maximum: op basis van het gemiddeld referentie-inkomen van de laatste 3 jaar (80%-regel)
Backservice: je kan inhaalstortingen doen voor periodes vanaf 1 januari 2018.
Eindbelasting: 10% bij pensioenleeftijd; 33% bij vroege opname.
RIZIV-bijdrage (3,55%) en solidariteitsbijdrage (0–2%) zijn van toepassing.

3. IPT — Individuele Pensioentoezegging

De IPT is de tegenhanger van de POZ voor bedrijfsleiders met een vennootschap.

Instaptaks: 4,4%
Fiscaal voordeel: premies zijn aftrekbaar als beroepskost in de vennootschapsbelasting (20% of 25% tarief).
Maximum: 80%-regel op basis van de laatste bruto-jaarbezoldiging
Backservice: mogelijk voor periodes als bedrijfsleider.
Eindbelasting: 10% bij pensioenleeftijd; 16,5% bij vroege opname.
Vereiste: je hebt een regelmatige, maandelijkse bezoldiging als bedrijfsleider nodig.

4. Pensioensparen

Pensioensparen is toegankelijk voor iedereen onder de 65 jaar en werkt naast VAPZ/POZ/IPT.

Instaptaks: 2%
Twee keuzes:
- Maximaal € 1.050 storten → 30% belastingvermindering
- Maximaal € 1.350 storten → 25% belastingvermindering
Fiscale val: het 25%-tarief is alleen voordelig als je meer dan € 1.260 stort. Stort je tussen € 1.050 en € 1.260, dan ben je beter af met het 30%-plafond.
Eindbelasting: anticipatieve heffing van 8% op je 60e verjaardag. Stortingen erna blijven fiscaal voordelig, maar worden niet meer aanvullend belast bij uitkering.
Geen RIZIV-bijdrage of solidariteitsbijdrage.

Opmerking: de maximumbedragen (€ 1.050 / € 1.350) zijn bevroren tot en met aanslagjaar 2030. Indexering hervat pas vanaf 2031.

5. Langetermijnsparen

Langetermijnsparen functioneert gelijkaardig aan pensioensparen maar heeft een ander plafond en eindtaxatie.

Instaptaks: 2%
Maximum: € 2.450 per jaar (afhankelijk van netto belastbaar inkomen)
Fiscaal voordeel: 30% belastingvermindering
Eindbelasting: anticipatieve heffing van 10% op je 60e. Na je 60e blijven stortingen fiscaal voordelig maar vrij van eindbelasting.
Geen RIZIV-bijdrage of solidariteitsbijdrage.

Aanbevolen volgorde voor zelfstandigen

De volgorde bepaalt hoeveel fiscaal voordeel je maximaal uitput. Benut eerst de meest voordelige formule.

Stap	Formule	Waarom eerst?
1	VAPZ (sociaal of gewoon)	Hoogste effectief voordeel (tot 64%), geen instaptaks, eerste prioriteit
2	POZ (zonder vennootschap) of IPT (met vennootschap)	Vult VAPZ aan tot het 80%-plafond
3	Pensioensparen	Laagdrempelig, werkt naast VAPZ en is voor iedereen
4	Langetermijnsparen	Aanvullend, hogere plafond dan pensioensparen

Belangrijke aandachtspunten

80%-regel: het totale pensioen (wettelijk + aanvullend) mag niet meer bedragen dan 80% van je laatste bruto-jaarbezoldiging. Sla je die grens over, dan valt de fiscale aftrekbaarheid weg.
VAPZ eerst: benut dit volledig vóór je naar POZ of IPT gaat — het fiscale voordeel is significant groter.
Pensioensparen — breekpunt € 1.260: stort je meer dan € 1.050 maar minder dan € 1.260, kies dan bewust voor het 30%-plafond. Het 25%-tarief loont pas echt boven € 1.260.
IPT-vereiste: zonder regelmatige bezoldiging als bedrijfsleider kan de vennootschap geen aftrekbare IPT-premies storten.
POZ — backservice: je kan inhaalstortingen doen voor periodes als zelfstandige vanaf 1 januari 2018.